بن Ban

در میان پوشش جنگلی زاگرس،یکی از درختان بومی که در مناطق کمتر مرتفع در دشت ها و دامنه های کوهستانی زاگرس به وفور یافت می شود. درخت «بَن »،بنه یا پسته وحشی با برگ های ریز و پرسایه و با رایحه بی نظیر و فرح بخش است، که عطر و بوی آن مربوط به صمغ موجود در تنه و برگ و میوه این درخت است.
« تل بنی » تپه سرشار از درختان بن از هدایای بی بدیل خدای مهربان به مردم و منطقه راشک است.در حصاری از پوشش درختان بلوط این نقاشی چشمان بیننده را حیران می‌کند.
درخت" بَنه " در دو نوع در طبیعت زاگرس وجود دارد. «بن » که با برگ های کوچک و میوه درست تر با پوسته چوبی محکم تر در مناطق سردسیری و ارتفاعات رشد می کنند.نوع دیگر« کلخنگ» است که درختی با تنه ضعیف تر و شاخه های کمتر ، برگ های پهن تر و میوه کوچکتر از بن با پوسته چوبی نازک‌تر است.درخت کلخنگ بیستر در مناطق گرمسیری رویش دارد.میوه بن وقتی خشک می‌شود با به دلیل پوسته چوبی سخت با دندان قابل جویدن نیست ولی دانه های کلخنگ نرم و با دندان قابل جویدن است.خوش طعم و معطر و لذیذ است. این میوه ریز دارای طبع گرم و خشک است، به دلیل خواص باارزشی که دارد مروارید سیاه لقب گرفته است.
فصلِ برداشت بَنه اواخر تابستان تا اواسط پاییز است.
از این درخت علاوه بر میوه، صَمغی به نام « بریزه » به دست می آید،که خواص ضد عفونی کننده، دارویی و درمانی آن، باعث ارزش بسیار بالای آن شده است.از بریزه به آدامس طبیعی استفاده می شود ،که خوشبو کننده دهان است .میوه تازه این درخت در زمانی که پوسته چوبی سفت تشکیل نشده و نرم است و مزه ترش دارد « بنوشکه» نامیده شده است که هم خام خورده می شود و هم ترشی بنوشکه با آن درست می کنند که خیلی خوشمزه است. در گذشته وقتی میوه رسیده سبز زیبای بن تازه چیده میشد و به خانه آورده میشد، مادران بن و مویز را در «جون » هاون و یا« سر کو » می کوبیدند و معجون بسیار لذیذ و معطری مانند یک شکلات تهیه می شد که مادران به بچه های کوچک می دادند و باور داشتند، تقویت کننده جسم و جان می باشد.در دهه های گذشته گروهی برای استحصال صمغ بن با روشی بوسیله تیشه چند زخم بر تنه درختان بن ایجاد میکردند و از هر درختی مقداری صمغ استخراج میکردند‌. این زخم‌ها بر حیات درخت بنه در منطقه راشک اثر سوئی داشته است.برای نجات درختان بن باید تلاش کنیم.